تبلیغات
هنر - درس هفتم

درس هفتم _ ابزار و تكنیكهای طراحی ؛ طراحی با ذغال (روش اول)

طراحی با ذغال (روش دوم) ؛ سایه روشن با هاشور

 

  ابزار و تكنیكهای طراحی

در این برنامه، با توجه به توضیحاتی كه در رابطه با معرفی ابزار و نحوه كار با آنها ارائه خواهد شد، شما در انتخاب سوژه ها آزاد هستید و می توانید با استفاده از وسایلی كه معرفی می شود، جنسیتها و اشیای مختلفی مثل شیشه، فلز، پارچه و گیاهان را طراحی كنید.  

 

  طراحی با ذغال (روش اول)

وسایل مورد نیاز: ذغال طراحی طبیعی یا فشرده (ترجیحاً فشرده)، محو كن، پاك كن، مقوای اشتناخ A4، كاغذ پوستی كمی بزرگتر از A4.

سوژه را از اشیایی با جنسیتهای متنوع انتخاب كنید. با كمك ذغال (نه مداد) طرحی بسیار ساده از مدل بر روی مقوا ترسیم كنید. اندازه طرح نباید كوچك باشد. اگر رنگ سوژه سفید باشد شما فقط به قسمتهایی كه سایه وجود دارد توجه كنید و همان قسمتها را با پهنای ذغال كمی تیره كنید. در ابتدای كار مراقب باشید كه با لبه تیز ذغال خطوط تیره و پر رنگ ترسیم نشود چون اثر نامطلوبی از خود بر جای می گذارد. سپس محو كن را بر روی اثر ذغال ساییده و آن را به صورت سایه ای محو و یك دست در آورید. برای ایجاد سایه های تیره تر، همین كار را تكرار كرده و لایه های خاكستری را بر روی هم بیاورید. به جای محو كن می توانید از تكه ای دستمال كاغذی و یا انگشت دستتان (به شرط آنكه چرب یا مرطوب نباشد) استفاده كنید.

پس از ترسیم خاكستریها، می توانید با لبه تیز ذغال، اشاره های حساسی را در قسمتهای تیره به عنوان ارزش خطی، به مدل بیفزایید. این كار باعث ایجاد استحكام در مدل می گردد. در صورتی كه مدل شما رنگی باشد ( آبی، قرمز، بنفش، سبز و...) ابتدا سراسر طرح را با پهنای ذغال بپوشانید و بعد دستمال كاغذی را بر روی آن بكشید تا اثر ذغال به طور كامل و یك دست خاكستری شود. سپس مراحل تیره تر را مجدداً با ذغال ترسیم كرده و با محو كن اثر آن را یكنواخت كنید. مراقب باشید كه در حین كار دستتان بر روی طرح ساییده نشود. اثر ذغال به راحتی پاك شده و كار را ناقص می كند.

مراحل آخر كار مهمترین بخش است. در این مرحله با كمك نوك ذغال، در قسمتهای تیره، ارزش خطی مناسبی ایجاد كنید. به مقایسه درجات مختلف خاكستری هایی كه ترسیم شده بپردازید و چنانچه لازم بود، در سایه هایی كه ایجاد كرده اید تجدید نظر كنید. برای مدلهای شفاف و براق (شیشه، سفال لعاب دار، فلز) كه انعكاسهایی از نور در خود دارند، به همان ترتیب سابق سایه ها را ایجاد كنید. سپس برای نشان دادن نورهایی كه در مدل دیده می شود، از تكه ای پاك كن تمییز استفاده كنید كناره پاك كن را با كاتر ببرید تا صاف و لبه دار شود. به این ترتیب می توانید نورهای ظریف و حساسی در طرح خود ایجاد كنید. مراقب باشید كه: جهت حركت دستتان برای ترسیم نورها، مطابق با حجم مدل و نوری باشد كه واقعاً مشاهده می كنید. نورهایی كه ترسیم می كنید از نظر اندازه و پهنا متنوع باشد. به مدل خود نگاه كنید. در كنار قسمتهایی كه نور وجود دارد، گاهی لكه های بسیار تیره ای هم به چشم میخورد یا این كه قسمتهایی از نور، محو و نامشخص است توجه به این نكات علاوه بر آنكه در مدل شما تنوع ایجاد می كند، بر دقت و ظرافت طرح نیز می افزاید. وقتی كار تمام شد، روی طرح را با كاغذ پوستی بپوشانید تا كارتان محفوظ بماند.  

 

  طراحی با ذغال (روش دوم)

سوژه را در مقابل خود قرار دهید. با پهنای ذغال سراسر مقوا را یك دست و منظم سیاه كنید. بعد با دستمال كاغذی یا با دستتان روی آن بكشید تا كاملاً سیاه شده و از ذغال اشباع شود. این مرحله را مجدداً تكرار كنید و دومین لایه تیره ذغال را بر روی لایه قبلی به وجود آورید و مجدداً هم با دستمال كاغذی روی آن بكشید. خرده های ذغال روی مقوا را بتكانید. سپس با توجه به مدل، طرح را با ذغال ترسیم كنید. بعد با كمك محو كن، پاك كن و انگشت دستتان، خاكستری اولیه را روشن و روشنتر كنید. هر یك از این وسایل را كه نام بردیم، درجات خاكستری روشنتری ایجاد می كند. در این شیوه، شما بر خلاف روشهای قبلی، از خاكستری تیره به خاكستری روشن می رسید و پاك كن تمییز، در اینجا نقش عمده ای به عهده دارد. در مرحله پایانی باز هم به مقایسه نورها و تیرگیها بپردازید و از ارزش خطی استفاده كنید. گاه لازم است كه زمینه پشت سوژه تیره تر یا روشنتر از سوژه باشد تا به صورت مجزا از كار اصلی به نظر بیاید. در پایان روی كار را با كاغذ پوستی بپوشانید. چنانچه به اسپری تافت (مخصوص موی سر) دسترسی دارید، می توانید روی كار را اسپری زده و لایه ای محافظ بر روی اثر ذغال به وجود آورید. در این صورت كار را به حالت عمودی مایل قرار داده و اسپری را از فاصله 25 تا 30 سانتیمتری به آن بپاشید. هرگز كار را بر سطح زمین به صورت افقی نگذارید. قدری صبر كنید اسپری خشك شود. آهسته بخشی از طرح را لمس كنید. اگر اثر ذغال بر دستتان نشست، عمل اسپری را مجدداً تكرار كنید. در غیر این صورت، پس از خشك شدن كار، روی آن را با كاغذ پوستی بپوشانید.  

 

  سایه روشن با هاشور

ایجاد سایه روشن با هاشورهای منظم یا نا منظم، سابقه ای بسیار قدیمی در نقاشی و طراحی دارد. اغلب وسایل (مداد، خودكار، روان نویس) برای هاشور زدن مناسب هستند و پیشنهاد می كنیم همه آنها را تجربه كنید.

شیوه كار: با ترسیم خطوط موازی و منظم و یك دست، سطحی به دست می آید كه می تواند جایگزین سایه روشنهای مداد، ذغال و آب مركب باشد. به یاد داشته باشید كه هاشور برای سطوح وسیع و صاف چندان مناسب نیست. اندازه طرح را در حدی بگیرید كه بتوانید به راحتی دست خود را در سراسر طرح حركت دهید. هر قدر خطوط به هم نزدیك باشند تیرگی بیشتری ایجاد می كنند. این تیرگی با تكرار هاشور در جهتهای متضاد تشدید می شود. جهت هاشور بایستی با حالت و فرم مدل هماهنگ باشد. یعنی برای مدلهای صاف و تخت، خطوط مستقیم (در جهات مختلف) و برای مدلهایی با سطوح مدور خطوط منحنی و متناسب با فرم سوژه استفاده می شود. سایه افتاده نیز با هاشور مشخص می شود. ابتدا قسمتهای روشن را هاشور بزنید. سپس با تكرار جهات متضاد تیرگیها را درجه به درجه ایجاد كنید. سایه ها باید به تدریج در روشنیها حل شوند. در غیر این صورت خطوط هاشور یك باره قطع شده و در طرح بریدگی به وجود می آورند.

حل شدن هاشور تیره در روشنیها به دو صورت انجام می گیرد:


ـــ كم رنگ، نازك و دور كردن خطوط هاشوری از یكدیگر.

ـــ كوتاه و محو كردن تدریجی خطوط هاشور.

در مدلهایی با سطوح مدور، چنانچه قصد دارید در بخشی از سوژه با ترسیم هاشور بپردازید، در نظر داشته باشید كه هاشور یا سایه، بخشی از مدل محسوب شده و مطابق با انحنای كلی سطوح باشد